الف) نشريه علمى مركز بزرگ شيعه ازمدتها پيش احساس مىشد كه حوزه علميه قم نيازمند يك نشريه عمومىاست تا بتواند بانشريات گمراه كننده اى كه بدبختانه تعداد آنهانيز كم نبودمبارزه نمايد.

بعلاوه مسلمانان همواره ازاين دانشگاه بزرگ اسلامى چنين انتظارىراداشتند وطبقات مختلف ازمراجع بزرگ حوزه وديگران چنين تقاضايىمىكردند بطور مسلم انتشارمجله اى كه بتواند به اشكالات مذهبى جوانان پاسخ بگويد وبا نشريات گمراه كننده مبارزه نمايد،مشكلاتىداشت كه بايد پشت سر گذاشته مىشد.وازآنجا كه بعضى از افكار درآن روز آماده پذيرش چنين نشريه اى نبود انديشمندانى مصمم ومبتكررا مى طلبيد تا با عزم راسخ خود اين بار مهم را به دوش گيرند.

از اين نظر معظم له به اتفاق جمعى واز دانشمندان نشريه ماهانه(مكتب اسلام) را با مساعد ت زعماى حوزه علميه قم وبا كمك مالى عده اى از نيكوكاران پايه گذارى كردند.اين نشريه در جهان تشيع بي سابقه بود و شايد از نظر وسعت انتشار – در ميان مجلات علمى و دينى - در تمام جهان اسلام, جزؤ درجه اولها بود.

اين مجله راه نوينى به روى فضلا و دانشمندان دوان جوزه گشود. و در حالى كه از سال تأسيس آن (1336 شمسى) بيش از 39 سال مىگذرد خدمات ارزنده ايى به جهان اسلام و شيعه نمود ودر قلوب جوانان و دانشجويان و اساتيد وفضلا، مقام و منزلتى بس ارجمند پيدا كرد و نور اسلام و تشيع را از مركز آن به اطراف جهان فرستاد.

 

ب)نقطه تحول در افكار طلاب و دانشجويان در سالهاى 1330 تا 1332 تبليغات (ماديها) در محيط كشور بالا گرفت، مقامات روحانى و شخصيتهاى علمى حوزه احساس كردند كه هجوم مكاتب باطله و نشريات روز افزون افراد گمراه و ايادى بيگانه كه در اختيار جوانان گذارده مى شود،جوانان را تهديد مى كند.

در اين برهه از زمان رجال مذهب واستادان فلسفه و عقايد، احساس مسئوليت كرده و جلسه هايى براى آشنا ساختن جوانان با طرز مبارزه منطقى با اين مكاتب، تشكيل دادند و معظم له يكى از پيشگامان در تأسيس چنين جلساتى بودند.

ايشان با همكارى جمعى از دانشمندان جلسه بحث علمى و فلسفى تشكيل دادند كه در آن جلسه كليه اصول فلسفى مكتبهاى مادى مطرح مىگرديد. اين جلسه سبب شد تا ايشان در اين مباحث به حد كافى غور كنند ورساله و نوشته هاى آنها را مورد بررسى قرار دهند. از اين نظر توانستند يك شاهكار علمى كه در باب خود ممتاز و بى نظير است به نام (فيلسوف نماها) را از خود به يادگار بگذارند. اين كتاب با استقبال عظيم جوانان و طبقه روشنفكران رو به رو گرديد و دسته اى از گمراهان در پرتو اين كتاب از چنگال مكتب ماديگرى و ماترياليسم رهايى يافتند. اين كتاب بيش از 30 مرتبه به چاپ رسيده و به تصديق اهل فن كمتر كتابى اين چنين جامع در تحليل اصول فلسفى ماركسيستها نگارش يافته است.

با اينكه دهها سال از انتشار اين كتاب مى گذرد هنوز طراوت و ابتكار خود را در محيطهاى علمى حفظ نموده است و اخيرا كه كمونيستها، كشور همسايه و مسلمان افغانستان را مورد هجوم وحشيانه خود قرار داده و آن را مدتى به اشعال خود در آورده بودند، اخبار فراوانى رسيد كه حاكى از نقش مهمى است كه اين كتاب در خنثى نمودن تبليغات خام آنها و در توجيه صحيح مردم ايفا كرده بود. اين فصل در حقيقت نخستين نقطه تحول فكرى در حوزه عليه قم بود و از اين هنگام به بعد ايشان قسمتى از اوقات خود را صرف خواندن كتابها فلسفى و كلامى و مطالعه در آرا و عقايد فرقه هاى مختلف اسلامى و غير اسلامى به خوبى واقف گردند و كتابهايى در اين زمينه منتشر سازند.

 

ج) تأسيس جلسات درس عقايد و مذاهب معظم له احساس كردند كتابهاى كه در زمينه عقايد اسلامى نوشته شده با گذشت زمان نمى تواند پاسخگوى همه نيازمنديهاى اين زمان باشد؛ زيرا اين كتابها در قرونى نوشته شده كه اشكالات امروز ماديها مطرح نبود و بازار ايادى استعمار اين چنين گرم نبود. بعلاوه در آن كتابها مسائلى مانند نزاع (اشعرى و معتزلى) و امثال آن مطرح است كه امروز از گردونه مباحث عقايد بيرون رفته و رنگ بحثهاى موسمى به خود گرفته . روى اين ملاحظات ايشان بار ديگر به كمك ذوق و استعداد خاص خويش، مسائل عقيدتى اسلام و اصول پنجگانه را به طرز بى سابقه اى مطرح ساختند و با تشكيل درس عقايد، صدها نفر را به اين مسائل آشنا كردند و كتابهايى كه حاوى فشرده آن جلسات علمى است،تأليف نمودند.

 

د) مجمع علمى نجات نسل جوان ايشان به موازات جلسات درس عقايد، جلسه ديگرى تشكيل دادند كه در هشت رشته از مذاهب موجود جهان، افرادى پرورش يابند تا بتواننداز طريق بحث و مناظره يا نوشتن كتاب، با مبلغان مذاهب مختلف رو به رو شوند و به ايرادها و دلايل آنها پاسخ گويند.اين جلسه در مدت كمى توانست فضلايى پرورش دهد كه هر كدام در رشته خاص خود تخصص لازم را كسب نمودند. وهم اكنون جمعى از نويسندگان زبده جوان حوزه علميه، محصول آن جلسه مى باشند. همچنين براى رهايى جوانان از چنگال عوامل فساد به همكارى جمعى دست به تشكيل ( مجمع علمى نجات نسل جوان) زدند. يكى از نتايج اين مجمع گذاردن نشريات جالب در اختيار جوانان بود كه به سرعت جاى خود را در ميان جوانان كشور باز كرد.

 

هـ) مبارزه با التقاطيها معظم له در يكى از سفرهاى خود به شهر شيراز با بازار گرم صوفيگرى رو به رو شدند. گروهى از محضر ايشان در خواست نمودند كه با قلم شيواى خود كتابى پيرامون اصول صوفيگرى - كه اتفاق و ادب در ان رعايت شده باشد - بنويسد.

معظم له نيز با استفاده از مدارك موجود، عقايد دسته مزبور را با كمال ادب و احترام - كه همواره شيوه ايشان در نگارش مى باشد- مورد بررسى و انتقاد قرار داده و كتابى نوشتند كه به نام (جلوه حق) در سال 1330 انتشار يافت. طرز نگارش اين كتاب توجه مخصوص حضرت آيت الله العظمى بروجردى (ره) را جلب نمود و مؤلف را به حضورخود پذيرفت ، پس از تقدير از خدمات ازرنده ايشان بياناتى ايراد فرمودند از جمله اين كه (من اين كتاب را به هنگام فراغت مطالعه كردم و كوچكترين نقطه ضعفى در آن به نظرم نيامد. شكرالله مساعيك!)

 

 

و) تأليفات و آثار از معظم له تا كنون حدود يكصد و پنجاه جلد كتاب به چاپ رسيده كه بعضى از آنها بيش از 30 بار تجديد چاپ شده و بعضى به بيش از ده زبان زنده دنيا ترجمه شده و در كشورهاى مختلف انتشار يافته است . تفسير نمونه ايشان به چند زبان ترجمه شده و در اغلب خانه ها موجود است؛ اين تفسير و تفسير موضوعى پيام قرآن باب تازه اى در تفسير قرآن گشوده و كتب اعتقادى ايشان به هنگام هجوم مكاتب باطله، پناهگاهى براى طلاب و دانشجويان بود. از جمله كتب فقهى ايشان : انوار الفقاهه، والقواعد الفقية و انوار الاصول و تقليقات مستدل و مشروحى بر تمام عروة الوثقى مى باشد كه مكرر به چاپ رسيده است. رساله عمليه ايشان (توضيح المسائل) تا كنون بارها چاپ شده و اين رساله به زبان عربى و اردو و تركى آذرى و انگليسى نيز ترجمه و منتشر شده است.

 

 

ز) از آن جا كه خدمات فرهنگى هنگامى ماندگار مى شود كه محل و جايگاه مناسبى براى آن در نظر گرفته شود، حضرت استاد براى خدمات علمى و فرهنگى خود ساختمان هاى مجهّز و آبرومندى را به كمك ياران خيّر و توده مردم علاقه مند، بنيان نهاده است كه ذيلاً به آنها اشاره مى شود.

 

 1- مدرسة الإمام اميرالمؤمنين) عليه السلام) :اين مدرسه كه در قم بنا نهاده شده نخستين مركزى است كه پايگاه فعّاليّت هاى فرهنگى ايشان در طول ساليان دراز بوده، مركزى است بسيار پربركت و مجهّز به مركز انتشارات كه تقريباً تمام مجلّدات بيست و هفت گانه تفسير نمونه و بسيارى از كتب ديگر ايشان در آن جا نگاشته شده و ساليان متمادى مركز درس هاى باشكوه فقه، اصول و عقايد ايشان بوده است.

 

2- مدرسه امام مجتبى (عليه السلام) :اين مدرسه مركز پرورش گروهى از طلاّب با استعداد و يكى از بهترين مدارس حوزه علميّه قم محسوب مى شود.

 

3- مدرسه امام حسين (عليه السلام): این مدرسه محل استقرار مرکز تخصصی تفسیر قرآن کریم و همینطور به طور موقت (تا زمان آماده شدن ساختمان اصلی در جوار مسجد جمکران) محل استقرار مرکز تخصصی شیعه شناسی می باشد.

همچنین بخش کامپیوتر و اینترنت و دفتر مراجعات مردمی دفتر معظم له نیز در این ساختمان قرار دارند.

دفتر استاد كه محلّ مراجعات مردم و ملاقات هاى شخصيّت ها با ايشان است مدتها در همين مدرسه واقع انجام می گرفت.

 

 4-  مدرسه امام سجّاد (عليه السلام)  در این محل استقرار کتابخانه بزرگ تحقیقاتی معظم له، سالن ملاقات ها، بنیاد فقه اهل البیت(علیهم السلام) شورای استفتاء، دفتر انتشارات امام علی ابن ابیطالب(علیه السلام) بوده و همچنین در بخش هایی از آن محققان مختلف علوم دینی راجع به مسائلی که مورد نیاز بخش های مختلف دفتر می باشد به تحقیق و تالیف مشغولند.

5_ بنیاد فقه اهل بیت (علیه السلام) اين مركز در مدرسه امام سجاد(علیه السلام) استقرار دارد و در حال حاضر در دو زمینه زیر دارای فعالیت می باشد:

 الف: دايرة المعارف فقه مقارن

اين مجموعه از سال 1381 با هدف كمك به شكوفائى و پيشرفت و تعميق فقه اهل بيت(عليهم السلام) به منظور ارائه فرهنگ غنى اهل بيت(عليهم السلام) در كنار مذاهب ديگر آغاز شد.

اين مجموعه با در نظر گرفتن نظرات مذاهب أربعه اهل سنّت تا كنون يك جلد از اين مجموعه را وارد بازار نموده است.

ب: تهيّه و تنظيم آیات الاحکام

این قسمت كه فعّاليت خود را از تير ماه سال 1386 آغاز كرده، تصميم دارد آيات مربوط به أحكام فقهى كه بيش از 500 آيه است را به صورت مجموعه اى درآورد تا گنجينه اى باشد از تلاشهاى چندين ساله علماى حوزه در زمينه فقه اسلامى.

اين مجموعه به نام موسوعه آيات الأحكام مزيّن خواهد شد. اين مجموعه باارزش، با همّت تعدادى از محقّقين حوزه علميّه قم و تحت اشراف حضرت آية اللّه مكارم شيرازى در حال تدوين است و قرار است به يارى خداوند متعال تا 10 سال آينده به اتمام برسد. قابل ذكر است جلد اوّل اين مجموعه پس از اتمام به بازار كتاب عرضه خواهد شد.

6_ مرکز تخصصی شیعه شناسی: این مرکز به طور موقت در مدرسه امام حسین(علیه السلام) واقع شده و به محض اتمام عملیات ساخت ساختمان مرکز شیعه شناسی در جوار مسجد مقدس جمکران به ساختمان اصلی خود منتقل می شود.

 در این مرکز آموزشی، رشته تخصصی شیعه‌‌شناسی حوزه علمیه قم در دو سطح کارشناسی ارشد و دکتری برگزار می‌شود .

مرکز شیعه‌شناسی که زیر نظر معظم له فعالیت خود را آغاز خواهد نمود دارای بخش های مختلفی است كه مرکز آموزش تخصصی شیعه‌شناسی یکی از بخش‌های آن است.  

7 و 8_  مجموعه فرهنگي وزائرسراي امام محمد باقر و امام جعفر صادق (عليهماالسلام)  تحت اشراف مرجع عاليقدر جهان تشيع حضرت آيت ا... العظمي مكارم شيرازي (مدظله) در زمستان 1384 افتتاح و در فروردين1385 آماده بهره برداري قرار گرفت.

اين مجموعه داراي 15 پرسنل مي باشد.

متراژ زائرسراي امام باقر(علیه السلام) 1500متر و وامام صادق(علیه السلام)700متر مي باشد .

اين مجموعه داراي 80 سوئيت مي باشد كه در 4طبقه  و  بصورت كامل  شامل آشپزخانه  با تمامي امكانات ،سرويس بهداشتي  مي باشد.

حسينيه ، كتابخانه و پاركينگ  از قسمت هاي قابل توجه اين مجموعه مي باشند .بعنوان نمونه كتابخانه معظم له كه در طبقه منهاي يك با متراژ600متر  واقع شده است  با نام كتابخانه امامين همامين داراي 9500 جلذ عنوان كتاب و 130 عضو روزانه از ساعت 30/7 صبح  الي 7 بعدازظهر آماده ارائه خدمات به روحانيون وطلاب و ساير اقشار جامعه و همچنين زائران مستقر در زائر سرا مي باشد.

  حسينيه مجموعه هم ضمن استفاده در برپايي نمازهاي جماعت ظهر و عصر و مغرب وعشاء محلي براي سخنراني معظم له در ديدار با اقشار جامعه در مدت اقامتشان در زائرسرا مي باشد.

پاركينگ از قسمتهاي ديگر مجموعه است كه براي رفاه حال مسافران در طبقه منهاي2 درنظر گرفته شده است.

9_ مجتمع فرهنگى خاتم الأنبياء: جمعى از مقلّدان و همشهريان ايشان انتظار داشتند كه يك حركت فرهنگى علمى و دينى گسترده را در موطن مألوف خويش (شيراز) آغاز كنند كه امواج آن استان فارس را فراگيرد، پس از مشورت هاى لازم زمينى به وسعت دوازده هزار و پانصد متر در يك محلّه حسّاس و محروم شهر (خيابان احمدى نو) تهيّه كردند و احداث پنج مركز دينى در كنار هم 1- دارالقرآن براى تربيت معلّمان قرآن و علوم قرآنى و تفسير 2- حوزه علميّه 3- مسجد 4- كتابخانه مجهّز 5- سالن بزرگ دارالقرآن براى تشكيل همايش هاى بزرگ قرآنى و دينى، آغاز شده است. و به بركت الطاف الهى دارالقرآن آن به بهره بردارى رسيده است.

 10_مركز فرهنگى و دار المبلّغين فلسفى در تهران : تهران پايگاه حكومت اسلامى است و مبلّغين دينى بسيارى دارد، حضرت استاد مايل بودند كه كانونى براى اين مبلّغان ساخته شود و آموزش هاى لازم براى آشناتر شدن به مسائل زمان و شبهات و پاسخ شبهات و هماهنگى در مسائل تبليغى، به عمل آيد، اضافه بر اين گروه تازه اى هم براى تبليغ اسلام در داخل و خارج پرورش يابند.براى اين منظور خانه مرحوم خطيب شهير قرن حاضر حجّة الاسلام و المسلمين آقاى فلسفى)رحمه الله( را خريدارى كردند تا بناى با شكوهى در آن بسازند و كلاس هاى درس و كتابخانه و سالن اجتماعات در آن فراهم گردد.و از آن جا كه اين خطيب بزرگ مدت 82 سال از عمر پربركت نود و چند ساله خود را در راه اعتلاى اسلام و مكتب اهل بيت (عليهم السلام) صرف نمود، حضرت استاد دريغ داشتند كه نام او فراموش شود و از اين خادم شايسته سالار شهيدان امام حسين)عليه السلام( قدردانى نشود و لذا اين مركز را به نام آن خطيب بزرگوار نامگذارى كردند تا با يك كرشمه چند كار انجام شود.

ساخت و ساز بناى آن انجام شده و انشاء اللّه به زودى برنامه آن نيز آغاز مى شود

.11_  سايت اينترنتى:  امروزه بهره گيرى از تكنولوژى در تمامى امور بخش لاينفك زندگى افراد شده است، در همین راستا به منظور تسهيل در دسترسى عموم كاربران به مباحث مختلف اسلامى از جمله: احكام و مسائل شرعى، معارف اسلامى، مسائل اعتقادى و... دفتر معظم له اقدام به راه اندازی پایگاه اینترنتی نموده است. که از دو قسمت فنی و تحقیقاتی تشکیل می گردد:

در بخش فنی، کلیه امور فنی از قبیل طراحی، برنامه نویسی، نگهداری، حروفچینی، و آماده سازی فنی مطالب جهت قرار گرفتن در سایت و همچنین رصد فضای نت جهت اطلاع از آخرین تحولات مختلف سیاسی و مذهبی جهان انجام می گیرد. این بخش، دارای دو شیفت کاری و تقریبا 10 پرسنل می باشد.

و در بخش تحقیقات که فعالیت اصلی آن تولید محتوا برای پایگاه می باشد، اعضاى آن از دانش آموختگان سطوح عالى حوزه هستند و به عنوان پژوهشگر در اين بخش مشغول به فعاليت مى باشند.

مباحثى كه توسط اعضاء گروه تحقيق تهيه و تنظيم مى گردد، در نهايت در يك جلسه علمى با حضور محققين و سرپرست واحد تحقيقات مطرح مى گردد، پس از بررسى و بازبينى، ويراستارى و به شيوه اى جديد و در نوع خود منحصر به فرد در اختيار عموم كاربران محترم قرار مى گيرد.

 

12 و 13_ بناى 110 مسجد و 110 مدرسه در مناطق محروم: سال 1379 كه جمع دو عيد غدير در يك سال شمسى به نام سال اميرالمومنين (عليه السلام) ناميده شد و مراسم پرشكوهى در اين سال در سراسر كشور و حتّى در خارج از كشور انجام گرفت، حضرت استاد به فكر انجام يك خدمت ماندگار در اين سال افتادند، و همّت بر بناى 110 مدرسه فرهنگى و 110 مسجد كه به مقياس حروف «ابجد» با نام مقدّس «على (عليه السلام) « هماهنگ است در مناطق بسيار محروم كشور مخصوصاً در شرق خراسان و منطقه سيستان و بلوچستان گذاشتند.

از جمعى از تجّار خيّر و افراد نيكوكار دعوت به عمل آوردند و طرح خود را مطرح كردند و آنها هم استقبال نموده، كانونى به همين نام با يك هيئت امناى هفت نفرى به وجود آمد تا به كمك محرومان مخصوصاً شيعيان محروم و مظلوم بشتابند، اين برنامه هم اكنون به ثمر نشسته و مساجد و مدارس متعدّدى در مناطق مذكور ساخته شده و به نام مبارك «الغدير» يا «أميرالمؤمنين (عليه السلام)  « ناميده شده و برنامه انشاءاللّه همچنان به پيش مى رود تا به حدّ نصاب لازم يعنى عدد 110 برسد.

اين حركت مايه اميدوارى زيادى براى پيروان مكتب اهل بيت (عليهم السلام) شده است.

لازم به ذكر است كه اين مساجد و مدارس در روستاهاى محروم و دورافتاده به مقدار نيازشان ساخته مى شود و در شهرهاى محروم نيز، بزرگتر و در حدّ نيازشان.